Học viện Chính trị Khu vực II

Nghiên cứu khoa học Hội thảo khoa học

Tọa đàm khoa học về chống chuyển giá19/01/2018

Sáng ngày 18/01/2018, Khoa Kinh tế, Học viện Chính trị khu vực II (Học viện II) tổ chức Tọa đàm khoa học về chống chuyển giá.


Tham dự Tọa đàm, về phía Học viện II có TS. Trần Minh Tâm - Trưởng Khoa Kinh tế; TS. Võ Hữu Phước – Phó Trưởng Khoa Kinh tế; TS. Nguyễn Văn Điển - Phó Trưởng Khoa phụ trách Khoa Kinh tế Chính trị cùng toàn thể giảng viên, viên chức Khoa Kinh tế, Khoa Kinh tế Chính trị. Về phía Cục thuế Đồng Nai có đồng chí Nguyễn Văn Viện - Trưởng phòng Thanh tra cùng các đồng chí cán bộ của Cục thuế Đồng Nai.
Mở đầu Tọa đàm, đồng chí Nguyễn Văn Viện đã trình bày các vấn đề về chuyển giá và chống chuyển giá tại Việt Nam; thực trạng chống chuyển giá tại Đồng Nai hiện nay; chia sẻ những kinh nghiệm trong công tác chống chuyển giá tại Đồng Nai. Đối với vấn đề chuyển giá và chống chuyển giá, đồng chí cho rằng, bản chất của hoạt động chuyển giá là việc lựa chọn nơi ưu đãi nhất để nộp thuế của một doanh nghiệp mà không làm trái các qui định của pháp luật hiện hành. Như vậy, chuyển giá là một hành vi do các chủ thể kinh doanh thực hiện nhằm thay đổi giá trị trao đổi hàng hóa, dịch vụ trong quan hệ với các bên liên kết. Hành vi ấy có đối tượng tác động chính là giá cả. Như vậy, chuyển giá là hành vi tối ưu hóa lợi ích trong môi trường cạnh tranh gay gắt của doanh nghiệp. Phương cách này giúp doanh nghiệp giảm nghĩa vụ nộp thuế, từ đó lợi nhuận sau thuế sẽ gia tăng.
Đồng chí Nguyễn Văn Viện cho biết, giá giao dịch có thể được xác định lại là do các yếu tố sau: Quyền tự do định đoạt trong kinh doanh; các chủ thể trong cùng một tập đoàn hay nhóm liên kết có chung lợi ích nên sự khác biệt về giá không làm thay đổi lợi ích toàn cục; việc thay đổi giá tuy không làm thay đổi tổng lợi ích nhưng lại làm thay đổi tổng nghĩa vụ thuế do nghĩa vụ thuế được chuyển từ nơi bị điều tiết cao sang nơi bị điều tiết thấp hơn và ngược lại. Khi đó, giá giao kết giữa các bên trong tập đoàn hay nhóm liên kết là cơ sở để xem xét hành vi chuyển giá. Khi so sánh giá giao kết với giá thị trường, một giao dịch chỉ có nhiều khả năng bị đánh giá là chuyển giá nếu giá giao kết không tương ứng với giá thị trường. Vì vậy, chuyển giá chỉ có ý nghĩa đối với giao dịch được thực hiện giữa các chủ thể có mối quan hệ liên kết. Để thực hiện chuyển giá, các bên trong tập đoàn hay nhóm liên kết thiết lập chính sách về giá để định giá giao kết sao cho có thể đạt được lợi nhuận cao nhất từ những giao dịch đó. Tuy vậy, rất khó để xác định một chủ thể thực hiện hành vi chuyển giá vì trên thực tế, các giao dịch quốc tế thường được quan tâm đánh giá hơn là những giao dịch trong nước do sự khác biệt về chính sách thuế giữa các quốc gia khác nhau thể hiện rõ hơn.
Đối với thực trạng chống chuyển giá tại Đồng Nai hiện nay, đồng chí Nguyễn Văn Viện cho biết, các hành vi vi phạm chuyển giá chủ yếu từ chuyển giá thông qua góp vốn đầu tư, chuyển giao công nghệ, chuyển giao nguyên liệu hàng hóa, chuyển giao cung cấp dịch vụ và thông qua chi trả vay vốn. Tuy nhiên, thể chế về vấn đề này chưa hoàn thiện trong quá trình hội nhập, còn nhiều lỗ hổng về cơ chế, về nhân lực cũng như trình độ năng lực của cán bộ khai thác, công tác đấu tranh chống chuyển giá còn yếu, động lực thúc đẩy chưa rõ ràng. Đồng chí cho biết thêm, riêng đối với tỉnh Đồng Nai, năm 2016, Cục thuế Đồng Nai đã thu về được 300 tỷ đồng từ 17 doanh nghiệp đối với hành vi vi phạm chuyển giá. Năm 2017, con số này là 366 tỷ đồng từ 29 doanh nghiệp. Để thực hiện tốt công tác chống chuyển giá, cần có sự bản lĩnh của cán bộ quản lí nhà nước cũng như yêu cầu khách quan trong công tác này. Đồng chí nhấn mạnh, để bảo đảm nguyên tắc khách quan trong công tác kiểm tra, Cục thuế Đồng Nai đã mời cơ quan kiểm toán cũng như động viên các doanh nghiệp thuê cơ quan kiểm toán. Trong công tác đấu tranh với doanh nghiệp, cán bộ thuế phải phân tích, thuyết phục doanh nghiệp, chứng minh độ tin cậy. Muốn làm được điều này, cán bộ cơ quan thuế phải nghiên cứu rất kĩ về doanh nghiệp, có kiến thức tổng hợp vì không phải trường hợp doanh nghiệp nào cũng giống nhau. Ngoài ra, một số khó khăn trong công tác chuyển giá đó là công tác tập huấn cho cán bộ điều tra, khai thác chưa có trọng tâm, trọng điểm, vấn đề luân chuyển cán bộ thuế dẫn đến việc phải đào tạo lại cán bộ thuế chuyên trách về chống chuyển giá…


Tại buổi Tọa đàm, các ý kiến thảo luận đã tập trung vào những vướng mắc trong công tác chống chuyển giá tại Việt Nam hiện nay, như thỏa thuận định giá trước (APA) cam kết thực hiện giao dịch theo những phương thức đã được tiên liệu trước và được cơ quan quản lý nhà nước về thuế chấp thuận và giá thỏa thuận trong APA chỉ có ý nghĩa để tính thuế chứ không có giá trị ràng buộc giữa người bán và người mua, không liên quan đến giá của hai bên thỏa thuận trong hợp đồng mua bán; Hạn chế trong việc bảo vệ thẩm quyền hành vi đấu tranh chống chuyển giá do luật quy định còn lỏng lẻo; Vấn đề đấu tranh với doanh nghiệp, áp lực trọng chuyển giá đối với cán bộ thuế do hành vi chuyển giá chưa có chế tài xử lý hình sự; thời gian miễn giảm thuế ở Việt Nam đối với các doanh nghiệp FDI so với mặt bằng chung các nước ASEAN là quá dài, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nước ngoài thực hiện hành vi chuyển giá tại Việt Nam.
Tọa đàm kết thúc sáng cùng ngày.
Tin và ảnh: Khắc Hiếu